ዕጨት ሐክለ በትከ

ዕጨት ሐክለ በትከ

እተ ሐልፈት ሳምን እብ መናሰበት እድንያይት ኣምዕል ሉቐት እም ዲብ ሰፍሓት ፌስቡክ ኤረትርዪን ወክሱሰን እት በዐት ዕሩበት እንዴ ተሐበዐው ለነብሮ ህግያ እሞም ትግራይት ላተ፡ ትግራይት ሉቐት ግርም፡ ዕግልት ወሉቐት ተፋህም ወተዓምል ክምተ ምን ከብድለ ሕብዓም እቱ ለዐለው ኣብዓት ዕሩበት፡ ዑሩር ወግሩም ከሊማት ትግራይት እንዴ ትነፈዐው ብዙሕ መናሺር እንዴ ነሽሮ ረኤናሆም። እት ቀበት እሎም እብ መናሰበት እድንያይት አምዕል ሉቐት እም ብዝሓም እብ ህግያ እሞም ትግራይት ለልትሐበኖ ወለ ሸኖ ክም ዐለውማ እግል ነሐብር እንፈቴ።

ሸዐብ ኤረትርየ ትግራይት፡ ብሌን፡ ሳሆ፡ ዐፈር፡ ብዳውየት፡ ናራ ፡ ኩነማ ወትግርኛ ልትሃጌ፡፡ ምን እለን ክለን ዲብ ኤረትርየ ለህለየ ሉቓት ለእብ ውላደ እግል ስኒን ሐርብ ለትዐለነ ዲበ ትግራይት ሌጣተ ። ገሌ ምነ ሉቐት እሞም ትግራይት ላታ ወክሱሰን እት ድወል ዐረብ ለደርሰው ወአዜ መዓርዲን ሕና ወእግል ሸዐብ ኤረትርየ ሕርየት እግል ነአምጽእ እሉቱ ለልብሎ፡ ምን አጅል ሕፋዝ እት ዐረቢ ወውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ ትግራይት እንዴ ልትሓረቦ ልትረአው ወልትሰምዖ ህለው።

መትሃግየት ትግራይት ህግያሆም ምን ልትሃገው እት ዐረቢ ሚ ምሽክለት ሰበቦ? ውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ ህዬ ከአፎቱ ትግራይት ምን ንትሃጌ ለትትፈርተክ? እግልሚቱ ህዬ ብሌን፡ ሳሆ፡ ዐፈር፡ ብዳውየት፡ ናራ ወኩነማ ሉቓቶም እንዴ ለሓርቦ ለይእንርእዮም? ለዐረቢ ህዬ ዝያድ ምና ብዕዳም እግል መትሃግየት ትግራይት ትቀርብ?

አማንተ ዐረቢ ሉቐት ዲናተ፡ ክምሰልሁመ ለዲበ ህሌነ መንጠቀት መዓመለተ እብ ዐረቢተ። ሕና'ማ ኤረትርዪን ክም ክሎም ግዋሬና

ብዝሓም ምነ ንትነፈዕሰት አሕራር ሕነ እንዴ ቤለው ነፍሶም እንዴ ኢለሐርሮ እግል ሸዐብ ኤረትርየ ሕርየት እግል ነአምጽእ እግልካቱ ለልብሎ፡ ወነፍሶም ክም መዓረደት ለልርእወ እት ልጁእ ለነብሮ መትሃግየት ትግራይት ወግፍጣን ዕሩበት ለላብሳም፡ እብ ዐረቢ ወትግርኛ ፈዳእያት ወእዛዓት እግል ንውዴቱ እንዴ ቤለው እግል ጥረቂት ሽንኪቶም ለመዶ፡ ወአስክ አዜ እግል ልትዐወቶ ቃድራም ለኢህለው ፡ እንዴ ትገሴና ምስሎም እብ ራድዮ ወተሌፍዝዮን አስክ ሸዐብ ኤረትርየ ርሳለት እግል ነአብጽሕ ምን ነሐዜ ዝያድ አየ ሉቐት ወአድመዐት ምን ዐረቢ ወትግራይት ዶል እምብሎም ክሎም ግፍጣን ዕሩበት ላብሳም እት እንቶም እብ ትግራይት ልብሎካ። ከም ምን ሸዐብ ኤረትርየ ቱ እት ኤረትርየ ሉቐት ዐረቢ ለልትሃጌ ወለ ልፍህም ምን ልትበሀሎ ህዬ በሊሶም ሚ ገብእ? ከዐረቢ ሉቐት ኤረትርዪን ምን ገብእ ማ እብ ዐውል ትግራይት ኢትገብእኒ።

ሐቴ ዲመ ለተአትፈክር መስአለት ህሌት፡ ሕኩመት ሸዕብየት ዲብ ሰነት 1997 ለሳደቀቱ ወዲብ ግማመት ለትከረ ደስቱር በ። ምን እሊ ደስቱር እሊ ሐቴ ማደት ሌጠ ትሸቄ፡ ህታ ህዬ ቅድየት አርድ ለትከስስ ተ። እት ወሳይል እዕላም ኢሰያስ ዶል እንታብዕ ቅድየት አርድ ዶል ቀንጽ፡ እት ደስቱር ኤረትርየ አርድ ናይ ሕኩመት ቱ ልትበሀል። ለብዕድ ማዳት ደስቱር ሸዕብየት እመነቱ ክሪት እቱ ተ አምበል እለ ማደት እላ። እሎምማ እት በዐት ዕሩበት እንዴ ተሐበዐው ለነብሮ መዓርዲን ሕነ ለልብሎ እት ደስቱር ኤረትርየ ሰነት 1952 አበችነ ክልኤ ሉቐት ረስምያት ሐረው ዐረቢ ወትግርኛ ልብሎ። ደስቱር ሰነት 1952 አምበል ሉቓት ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ ለልብል ለብዕድ ማዳት ህዬ እተየ ህለ? ወለ ክማ ደስቱር ህግደፍ ሐቴ ማደት ሌጠ ትሸቄ ምኑ? ኤረትርየ ናርኣልጅሒም እንዴ ገብአት እትነ፡ እት ዐለዮ እት እነብር ፡ ወኖሰ ለኤረትርየ ውላድ ተንቤን ወጎንደር እንዴ ገሙ እተ፡ ሰብሚ ሕነ ሉቐት ረስምየት ወቔር ረስምየት እግል ኒበል?

እብለ ወእብሎሃ ዲበ ሐልፈት ሳምን አምዕል ሉቐት አልእም እንዴ ቤለው ብዝሓም ሉቐት እሞም ትግራይት ለገብአት ርስዓሙ ለዐልና ኣምሳል፡ ሕከም ወከሊማት ትግራይት አትፋቀደውነ። ምንኩሉ ለተአኬ ነፍሶም ክምዳርሳም ወመሰቐፊን እት ለሐሱበ ትግራይት ወለት ግእዝ ክምታ ኢለአምሮኒ። ግእዝ ሕሩፋት ትግርኛ ሌጠ ለመስሎም ብዝሓም ምን እሎም እሎም እንዘክር ጸንሐነ ህለው።

እት መቃብል እሊ ብዝሓም መትሃግየት ትግራይት እብ ዐረቢ ለዳርሳም መሰቐፊን ወእብ ትግራይት ለልትሐበኖ ወትግራይት ልቐቶም ክምታ ለለአምኖ እብ መናሰበት እድንያይት አምዕል ህግያ እም ካትባም ዐለው። ከእግል ዮም እስታዝ ኣቡ ራሚ ሼኽ ዛይድ ትግራይት ወለት ግእዝ ክምተ ለወድሕ እት ሰፍሐት ፌስቡክ ናዩ ካትብ ዐለ። ከራድዮ ሰእዮብ አሀምየት ናይላ መቓል እንዴ ረአ እግል መተንስየት እግል ልቀድሙ ሓሪ ሀለ።

እስታስ ኣቡ ራሚ ኼር ኣልእሙር ኣውሰጠሃ እት ሐንቴለ ትብል አርእስ ቱ ክቱቡ ለአምበተ፡

እስታዝ አቡ ራሚ ክእና ልብል፡ ብዝሓም ምኒና እብ ሰበት ተዕሊም እብ ሉቐት እም ፍንጌ መአይድ ወመዓርድ ናቐሽነ፡ ከስምሖ እግልዬ ረአዬ እግል ሀብ ወላዝም ኢኮን እግል ነአተፍቕ ላኪን ረአይ አድሕድ ምን ነአሕተርም ሰኒቱ።

ገሌና ሕሩፋት ግእዝ እግል መትሃግየት ትግርኛ ሌጠ ለከስስ መስሎም፡ እብሊ ሌጠ እንዴ ኢበጥሮ ሕሩፋት ትግርኛ ቱ ለልብሎማ ህለው ወእሊ ኸጠእ ዐቢቱ። እሊ ሕሩፋት እሊ ሕሩፍ ግእዝቱ እት ኢኮን ምልክ ትግርኛ ኢኮን፡ እበ ፈሀምዬ ለበሲጥ፡ ወእሊ ሐቃይቕ እሊ ዲብ መታሕፍ የመን ህለ። ግእዝ አስላ ምን ሰባእ እት ገብእ ሰብ አማና ለትበረያተ። ወግእዝ ትግራይት፡ ትግርኛ ወ አምሐርኛ ትፈረዐየ ምነ ክማ ሕሩፋት ላቲን ለመብዝሑ ሊቓት ኣሮበ ለትፈረዐ ምነ፡ ወእግል አሮብዪን እሊ መትፈረዖት እሊ ፍንጌር እግል ልኽለቅ እሎም ኢቀድረ።

ገሌ ምኒነ ትግራይት እብ ግእዝ ዶል ትትከተብ ሰኒ ልትፈከሮ ወሕነ ሉቐትነ ዐረቢተ ልብሉከ። ወአነ እብለከ ዝያድ ጳጳስ ኮቶሊክ ኢትግበእ አው ዝያድላ ሙፍቲ ጋብእ እትከ ለህለ እግል ተአፍቴ ኢትጀርብ። ለሞራ እብ ምግብ ኢትጽቦጠ እብ በሲጠት ሓጀት ምን ሉቐት እምክም ኢትትናዘሎ ወእብ በሲጠት ምን ሉቐት ዐረቢ፡ ኼር አልእሙአ ኣልአውሰጥ፡ ወጀዓልናክም እመተን ወሰጣ፡ ወማ ኸየረ አልነብእ ፊ አልአምሬን እላ ኣኽታራ አልአይሰር።

ምን ኩሉ ለአተአኬ ወለ ተአስፍ፡ ሰሮም ጁሀላ ሙተጠርፊን ዐረቢ ለተዐለመ ክማ ዲኑ ለበደለ መስሎም ወትግርኛ ለተዐለመ እተ ክምሰልሀ። እሎም ጃህሊን እሎም ላዝም ተውዕየት እግል ልትሀየቦ ህሌት እሎም። ከግእዝ ምን ንትዐለም ሚተ ለትነቅስ ምኒነ ወሚ መደረት ጀሬ እትነ።

ለአማን እግል ኩሉ ዋድሐት እግል ትግበእ ትግራይት እብ ሕሩፍ ዐረቢ ምን ትትከተብ እግለ ቃርእ ብዙሕ ስዑባት ሳድፉ። እብ ግእዝ ምን ትትከተብ ላኪን መረ ቀላል ወሰኒ ትትፈሀም። ዲብ እለ ሐቴ ምህመት ንቕጠት እንዴ ኢዘከርኮሃ እግል ሕለፍ የሐዜ፡ ውላድ ስዊድን ላቶም አቅሽሽቲ ዲብ አርድ መንሰዕ እት እንቶም ቀደም ምእት ሰነት እብ ግእዝ ለትከተበ ብዙሕ አክትበት ከትበው። ምን እሎም አክትበት እሎም ክታብ ሕላይ ትግራይት ናይ ክሎም ሹዐረእ እት መብዝሑ ገባይል ትግሬ ለነብሮ ወእብ ትግራይት ለልትሃገው፡ ክታብ አምሳል ትግራይት፡ ክታብ ፍትሕ መሓሪ፡ እሊ ክታብ እሊ አፍተሓት አው ቀዋኒን ቤት አብ ዲብ ዐዶታትነ መንሰዕ ለዐላቱ። እሊ ክታብ እሊ ህዬ ቀደም ብዙሕ ስኒን እት ዐረቢ ትርጁም ቱ።

እሊ ክትብ እሊ አቶብየ ሐሩቀትለ ሳድፈ ለዐለ ኸሳይር እት ሐርብ እግል ተሕሪር፡ እት መክተበት ገለብ አርድ መንሰዕ አንደደቱ። ዲብ እለ ሰኣል ብዬ እግልሚቱ እሊ አክትበት እሊ ምን ሐዲስ እግል ልጠበዕ ለኢቀድረ? ለንትሐበን እቡ ተእሪኽ ወርዝቕ ኤረትርየ ኢኮን፡ አነ ሙትአክድ አነ እሊ አክትበት እሊ ዲብ ኤረትርየ እት እዴ ሕዳም እብ ኣጫብዕ ለልትዐለቦ ክም ሀለ፡ አምበል እሊማ ዲብ ኻርጅ ዲብ መስቀጥ ረአስ ናይለ ከትበዉ ስዌድዪን ማ ህለ።

ሰእየት እወዴ ምነ ሳክባሙ ለህሌነ ስካብ እንዴ ሐሶሴና እሊ ርዝቕና ላቱ ዓዳትነ ምን ሐዲስ እግል ንጥብዑ። ሉቐትነ ኖስና ምን ይእንኸድማ ምን እግል ልኽደማ እግልናቱ? እግልሚቱ ምስል ዓኢላትነ እግል ንትሃጌበ ለነሐዜ ወእግል ንክተበ ወንቅረአ ክማ ሐራም ወዔብ ለመስለነ?

ዲብ እለ ሐቴ ድግም እግል እዳግም እግልክም፡ መለሀዬ እዕላሚ ማሕሙድ አቡበከር ዲብ ኣልጀዛእር ጃምዐት እንዴ ደርስ ለጀሬት ተ። እዕላሚ ማሕሙድ አቡበከር ዎሮት መለሀዩ ነከኩ አውማ አልሓዩ ወጅዑ ዐለ፡ ከእግለ መለሀዩ አስክ ሐኪም ጌሰ እቡ ወለ ሐኪም ምን ቀቢለት አልአማዚቕ ቱ። እስታዝ ማሕሙድ ወ መለሀዩ ጀሪደት ሐዳስ ኤርትራ እብ ትግርኛ ዐለት ምስሎም። ለሐኪም እብ መካሪት ናይለ ሕሩፍ ሰኒ እንዴ ልትፈከር ሰአለዮም። ናይናታ ወእብ ህግያና ክትብት ህሌት ምን ቤለዉ ለሐኪም አሚኖም አበ ወዝያድ ሰኣላት ትሰአለዮም። እስታዝ ማሕሙድ ወመለሀዩ እሊ ሕሩፍ ናይ ኤረትርየ ክምቱ ወክም ከትቦ ወቀርኦ እቡ እብ ሐዲስ አከደው እሉ።

ለሐኪም ክማ እት ለዐል ዛክራማ ለህሌነ ምን ቀቢለት አልኣማዚቕ ቱ፡ እብ መካሪትላ ሕሩፍ ሰኒ ተዐጀበ፡ ሰላዲ ናይለ ዕላጅ ይእነሰእ ምንክም እንዴ ቤለ ጠለቀዮም ተ፡ ወእተ ወቅት ለሀይ ሉቐት ኣማዚቕየት ሉቐት ረስምየት እግል ትግበእ ጣልቦ እበ ዐለው።

ከዲብ እለ ሚ እግል ኢበል ሐዜ፡ ኩሉ ሉቓትነ ሰኒ ርዙቕ ቱ ወእግል ኢልብዴ እግል ንትሓፈዝ እቱ ብነ፡ ለመውዱዕ ጣቢዕ ስያሰት አው ብዕድ እትጀህ እንዴ ኢተአጸቡጡ ወኢትፈሱሩ።

ረአይ ክልኤ ዕንቼቱ እት አሮበ እት ዎሮት ጀዋዝ አርበዕ ሉቐት ክቱባት ረኤኮ። ወደሐንክም

አቡ ራሚ ሼኽ ዛይድ፡

ዮም 22 ፌብራይር ሰነት 2020

ኸርቱም።

ነሐምደከ እስታዝ ኣቡ ራሚ ሼኽ ዛይድ እከ መስሎ ልብዘሖ። እንተ ምነ መሰቐፊና ለንትሐበን እቦም ዎሮት እንተ።

ዲብ እሊ እስታዝ ኣቡ ራሚ ዲብ ሰፍሐቱ ለከትበዩ መውዱዕ ብዝሓም ለዐለቀው አው ረአዮም ለሀበው እቱ ዐለው፡ ሐቴ ምን እሎም አማል አርአየ ገብራይ ዐለት፡

ህተ ክእነ ከትበት “መንሹር ርዙቕ እብ መዕሉማት ኣምረቱ ለኢዐልኮ ቱ ። ሹክረን እስታዝ ኣቡ ራሚ ፡ አሰፍ ዐባይታ እብ ሉቐትነ እግል ኢንትሃጌ ዶል እንኸጅል፡ ክማ ኢናይና ንትበረየ በደል ንትሐበን እበ። ክእነ መስል መንሹር ዲብ ክሎም ኤረትርዪን እት ሱዳን ለነብሮ ምን ልትወዘዕ ሰኒ መስል እቼ። ወአና ኣምብለ ሸዐብነ እብ ሉቐት እሙ ለኸጅል ሸዐብ ርእየት ይእነ።

ሓይሳም መተንስየት እብ ህግየ ብትክት እሊ ረአይ ኣማል አርእየ ገብራይ ቱ ዲብ መቓል እስታዝ ኣቡ ራሚ እብ መናሰበት እድንያይት አምዕል ሉቐት እም ለሀበቱ ረአይ። ከእብ ሰበት እድንያይት አምዕል ሉቐት እም ዲብ ሰፍሓት ፌስቡክ ለትከተበ ካሰተን እት ትግራይት እብ ውላደ ዕሉን እተ ለህለ ሐርብ ወምን መሰቐፊና እብ ትግራይቶም ለልትሐበኑ ክእና ክም ከረ እስታዝ አቡ ራሚ ሼኽ ዛይድ ሳምን ሓሪትማ እግል ነአተላልዩ እግልክምቱ ወደሐንክም።

መርሐበ ብክም ሓይሳም መተንስየት ክርን ሰእዮብ፡ እተ ሐልፈ በርናምጅነ እብ መናሰበት እድንያይት አምዕል ህግየ እም፡ ዕጨት ሐክለ በትከ እት ሐንቴለ ትብል አርእስ፡ ህግያ እሞም ትግራይት ላተ ወዲብ በዐት ዕሩበት እንዴ ተሐበዐው ለነብሮ፡ እብ ምስምሰ ዲብ ኤረትርየ ሉቓት ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ ተን ክምሰልሁመ ምን አጅል ውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ ትግራይት ክም ልትነዐው፡ ወእብ መናሰበት እድንያይት አምዕል ህግየ እም እት ሰፍሓት ፌስቡክ ለከትበዉ ትግራይት ሉቐት፡ ሙጅተመዕ፡ መሕበር፡ ተፋህም ወፈን ክምተ ለሸርሕ፡ ወክርን ሰእዮብ ሉቓትክም ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ እት ደስቱር 1952 ልትከተበ ወምን ደስቱር 1997 ልትሸጠበ እብ ዐውል ትግራይት ክም ኢገበአ፡ ወትግራይት እበ ዲብ በዐት ዕሩበት እንዴ ተሐበዐው እብ ምስምሰ ሉቓት ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ እበ እንትም ለአስተክዱሙ ሙስጠለሓት “ ትግራይት ኸጥ አሕመር” ክምታ ሕቡራምክም ዐልነ። ዮም ህዬ እትሊ ካልኣይ ወናይ ደንጎበ ክፋል ናይላ ዕጨት ሐክለ በትከ ለልብል መውዱዕነ፡ ህግደፍ እግል ሉቐት አልእም ከአፎ አስተክደመተ ወስዋ ሉቐት እምተ ለእለ ኸድመት ወብዕድ እብ እስባታት ለተለ ሐቓይቕ እግል ንቀድም እግልክምቱ።

ሙሲቀት

ሕኩመት ጅብሀት ሸዕብየት እብ አፉሀ ኩሉ ሉቓት ኤረትርየ ሐቴቱ እንዴ ቴለት ወእብ ፍዕል ለኢሸቄትቡ መሽሩዕ ጠወሮት ህግየ እም እንዴ ቴለት፡ ክል ኤረትሪ እት አሳስ አስክ ሓምሳይ ፈስል እብ ሉቐት እሙ እግል ልድረስ እት ንዳል እት ህሌት አምበተት እቡ። መጥ-መጦር እሊ እት እዕላም እት መደት ንዳል እት ክርን ገቢል እብ ትግርኛ፡ ዐረቢ፡ ዐፈር፡ ትግራይት ወኩነማ በርናምጅ ራድዮ እንዴ አንበተት አስክ ሕርየት እንዴ ተላለ፡ ሐቆ ሕርየት ወክሱሰን እት ደነግብ 90ታት ወአስላፋት ሰነት 2000 ለታርፋት ዐለየ ብሊን፡ ሳሆ፡ ናራ ወብዳውየት እት ራድዮ ክርን ገቢል ክም ለአነብት ወዴት። እት ተሌፍዝዮን ወጀሪደት እብ ትግርኛ ፡ ዐረቢ ወትግራይት ትሸቄ ዐለት ወህሌት። ሕኩመት ሸዕብየት እሊ ዲብ እዕላም ትሸቄቡ ለህሌት አስሉብ እብ መእማን ሉቓት ኤረትርየ እግል ትክደም እንዴ ትቤቱ ወለ ድፋዕ ወሕፋዝ እት ትግርኛ ክል ምኒነ ለዲብ እዕላም ልትረኤ ወልትቀደም ለህለ ምን እንታብዕ በዴ ምኒነ ኢመስለኒ።

እሊ ጃንብ እዕላም እት ገብእ እት ተዕሊም ክል ኤረትሪ አሳስ እብ ሉቐት እሙ ልድረስ እንዴ ቴለት ምስተዋሁ፡ ወዲብ አየ አካን ፈትሐቱ እበ ኢከስስ መዳርስ ፈትሐት። እሊ ኩሉ ላኪን ሕኩመት ሸዕብየት እብ ማእማን ሉቓት እማትና ዲቡ እግል ተሓፍዝ እንዴ ቴለት ወዴቱ፡ ሚ ዲብ ትግርኛ በሊስ ለለአትሐዝዩ ሰኣልቱ። ጀብሀት ሸዕብየት ላኪን ምንተ? ጀብሀት ሸዕብየት እብ ህግየ ብትክት መሽሩዕ ኢሰያስ አፍወርቂ ሌጣ ቱ። ወኢሰያስ አፍወርቂ ኩሉ ሉቓት ኤረትርየ ሐቴ ቱ ልብል እት ህለ ዲብ ኩሉ ሸዐብ ኤረትርየ ትግርኛ እንዴ ፈርደ፡ ወዲበ እንዴ ሓፈዘ ለብዕዳት ሀገጊትነ ታሰን እግል ልሽረብ ምን ሐዛቱ። ሸዕብየት ወመንባሀ ኢሰያስ አፍወርቂ ህዬ ታስ ሀገጊትነ ኢኮን ታስነ ሻርብ ህላ።

እሎም ለዲብለ ሐልፈት ሳምን ንትሃጌቦም ለዐልነ ነፍሶም አሕራር ለሰመወ ወምን አጅል ሉቓት ረስምያት ወውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ እንዴ ቤለው ትግራይት ለልትሓረቦ ህግየ እሞም ትግራይት ላተ ደለ ዲብ ህግያሁ፡ ዓዳቱ ወነባሪሁ ለለሓፍዝ ተወጅህ ናይ ህግደፍ ቡ እንዴ ቤለው ለከትበዉ ክቱብ ህለ ወሕነ ምስልና ጻብጣሙ ህሌነ። ህግደፍ እብ መእማን እት ሉቓትነ እንዴ ተሐሰረት ወዲቡ እግል ተሓፍዝ እንዴ ትቤቱ ህግየ እም ለቴለት? ሚ ዲብ ትግርኛ እግል ተሓፍዝ ወዲብ ኩለ ኤረትርየ ትግርኛ እግል ትፍረድ እላመ እሎም ህግየ እሞም ትግራይት ለገብአት ወትግራይት ለሓርቦ ለህለው ዳልያመ ኢመስሎ።

ዲብ ተዕሊም ሌጠ ምን እንረኤ እግል መሰል ክሎን ሉቓት ዐድነ አምበል ትግርኛ እት መዲነት ኢለደረሳኒ። ሸዕብየት ስያሰት ሉቐት እም ምንዲ ተሀሌ እላ፡ ዲብ ከረን ክማ እብ ትግርኛ መዳርስ ፋትሐት ለህሌት፡ እግልሚ እብ ትግራይት ወብሊን መዳርስ ኢፈትሐት? እግልሚ ዲብ ግንደዕ ክማ እብ ትግርኛ መዳርስ ለፋትሐተ እብ ትግራይት ወሳሆ ኢፈትሐት? እግልሚ ዲብ ባጽዕ ክማ እብ ትግርኛ መዳርስ ለፋትሐት እብ ትግራይት ወለ ብዕዳት ሉቓት ኤረትርዪን ኢፈትሐት?

ዲብ ከረን እት ሽፍሽፊት ሐቴ መድረሰት እብ ትግራይት ፈትሐት ወእላማ እት ምግብ መዲነት እንዴ ኢትገብእ ኬን ጀፈር፡ እግልሚ? እት ከረን መጋርሕ ወእብ ፍንቲት እት ትትሪ ለትትበሀል ኬን እት ከደን ሐቴ መድረሰት ናይ ብሌን ፈትሐት። እለ መድረሰት እለ ምን ምግብ መዲነት ከረን ሐምስ ኪሎ ምትር ራይመት ታ፡ ደረሰ ክምሰል ሬመት እቶም እንዴ ሐድገወ እተ እት ቀበት ሱግ ለህለ መዳርስ ትግርኛ አተው። ዲብ እሊ እግል ልትሰሜ ለቀድር እብ ትግራይት፡ ብሌን፡ ሳሆ፡ ናራ፡ ኩነማ፡ ዐፈር ወብዳውየት መዳርስ ለልትፈተሕ እተን መዳይን ብዝሓት ህለ። እብ ነዘርየት ሸዕብየት ላኪን ትግርኛ ሌጣታ እት መዲነት ለትደርስ።

80% ምን ሸዐብ ግንደዕ መትሃግየት ትግራይት ቱ። ዲብ ቀበት መዲነት ግንደዕ ላኪን መድረሰት እብ ትግራይት ለተአደርስ ይህሌት። ለተርፈው 20% ምን ስካን መዲነት ግንደዕ ሳሆ ወትግርኛ ቶም ወእብ ንስበት ምነ ትግርኛ ሳሆ በዝሖ። ከእግልሚ ዲብ ግንደዕ እብ ሳሆ መድረሰት ኢፈትሐት ወእግለ ዲብ ግንደዕ ለሐደው ላቶም ትግርኛ መዳርስ እብ ትግርኛ ለለአደርስ ለፈትሐት እሎም?

ዲብ ኤረትርየ እት አና እት ግንደዕ ሐቴ መስአለት መረ ተአትፈክረኒ ዐለት፡፡ እት ግንደዕ እግል እማትነ ቅዌት እግል ለአብድየ እንዴ ቤለው መድረሰት አብደዮት ቅዌት ፋትሓም ዐለው። ክለን ዲብ እለ መድረሰት መውሒአልእምያ ደርሰ ለዐለየ እማት ትግራይት ለልትሃገያ ተን። ላማ ለአደርሳሀን ለዐለ መደርሲን መትሃግየት ትግራይት ተን፡ ለድራሰት ላኪን እብ ትግርኛ ትትሀየብ ዐለት። ለደርሰ ወለ ለአደርሰ ለዐለየ መትሃግየት ትግራይት ዲብ እንተን እግልሚቱ እብ ትግራይት ኢደርሰየ?

ዲብ ዴሽ ኤረትርየ ምን እንረኤ ኩሉ ለዴሽ እብ ትግርኛ ደርስ፡ እግልሚ ዲብ ስያሰት ሸዕብየት ኩሉ ሀገጊት ኤረትርያ ሐቴ ቱ እንዴ ልብሎ እብ ፍዕል ትግርኛ ሌጠ ለለአደርሶ? እግልሚቱ ዲብ ዴሽ ኤረትርየ ለህለው 12 ፈስል እብ ዐረቢ ለዳርሳም ምስል እምዪን እንዴ ሰጀለዎም ትግርኛ ለለአደሩሶም? ዲብ እሊ እግል ልትበሀል ለቀድር ብዙሕ ቱ። ከእግልሚቱ እንትም ህዬ እሊ ኩሉ ደማር እት ረአስ ሸዐብ ኤረትረየ ወሰቓፋቱ እንዴ ገብእ ወሕነ ህግያና እግል ኢትብዴ ነሓፍዝ እተ ህሌነ ምን እምብል ተወጅህ ናይ ህግደፍ ብክም ለትብሉና? እብ መእማን ነሳሐት ህሌት ምን ገብእ እሊ ኩሉ ሰኣላት በሊሱ ምንክም ንታከዩ።

ሸዕብየት ምን ሸዕብየት ትበሀለት ዐረቢ፡ ትግራይት፡ ብሌን፡ ሳሆ፡ ዐረፍ፡ ናራ፡ ብዳውየት ወኩነማ ኻድመት ክም ኢኮን ተእኪደት ብነ ወላማ እሉ ወዴት ድፋዕ እግል ትግርኛ ሌጣቱ። መትሃግየት ትግራይት ህግያክም እንዴ ትትሓረቦ ሸዕብየት እሊ ኩሉ ስኒና እት ኽድመት ትግርኛ ሓለፈቱ። እሊ ህዬ ምነ አምዕል ለተድሪብ ዴሽ ተሕሪር ኤረትርየ እብ ዐረቢ እንዴ ዐለ ሸዕብየት እንዴ መጽአት እብ ትግርኛ ለቀየረቱ አስክ እለ አምዕል አምበል እብ ትግርኛ እብ ሉቓት ኤረትርየ ብዕድ ሓስበት ኢኮን።

መርሑም እስታዝ መሐመድ ስዒድ ናውድ መቓረነት ፍንጌ አምሳል ዐረቢ ወትግራይት ዋዲቱ። ደክቶር እድሪስ ኢብራሂም ጀሚል ወዚር ዐድል ናይ ሱዳን ለዐለ ፍንጌ ዐረቢ ወትግራይት ለህለ መትቃራብ ወሙፍረዳት ከትበ። እስታዝ መሐመድ ኣልሓጅ ሙሰ ዲብ ሙእተመር ዕግል ትግራይት ፍንጌ ዐረቢ ወትግራይት ለህለ ምፍረዳት ወረቐት ቒመት ለበ ቅዱም ዐለ። አምበል እሊማ እብ ዐረቢ ወትግራይት ሻዕር ቱ። እስታዝ መሐመድ ስዒድ ናወድ፡ ደክቶር እድሪስ ኢብራሂም ጀሚል ወመሐመድ ኣልሓጅ ሙሰ ህግየ እሞም ትግራይት ተ፡ እት ዐረቢ አሰር ሕሙድ ወተእሪኽ ለእቡ ልትዘከሮ ሓድጋም ቶም፡ ክምሰሌክም ላኪን ትግራይት እንዴ ለሓርቦ ኢረኤናሆም ወዐክስ እግል ትግራይት ኸድመው። እንዴ ለትግራይት እዘሞ ምነ ለዐረቢ ወለ ትግርኛ ለምን አጅለን ትግራይት ትትሓረቦ ለህሌክም ሚ ተእሪኽ ለእቡ ትትፈቀዶ ወዴክም እተን ?

ዲብ አተዋሲል አልእጅትማዒ ወክሱሰን እት ሰፍሓት ፌስቡክ እብ ህግያሆም ለልትሐበኖ ወለ ሸኖ ወዲበ እግል ለሓፍዞ እንዴ ቤለው ለኸድሞ ሸባብ ህለው። እግል መሰል ማሕበር እዩሳም እግል ዐቦት ትግራይት እግል ንስሜ እንቀድር። እሎም ሸባብ እሎም አምበል ዲብ ሕፋዝ እት ትግራይት ለወድዉ ጅህድ እት መጃል እንሳኒማ ሐድ ቀድረቶም ሸቁ። ወእብሊ እንዴ ኢሐመድኖሆም ኢነሐልፍ።

እት ሐረት መዓረደት ዲብ ዳኽል ኤረትርየ ተእሲር ለበን እብ ትግርኛ ለቀድማ ከም ፈዳእየት ህለየ ወከም እዛዐት ኸበር ብክም? እንትም ህዬ እብ ዐረቢ እት ሸዐብ ኤረትርየ ርሳለት ለተአበጽሕ ፈዳእየት ትግበእ አው እዛዐት ብክም?

ዮም ዲብ ኤረትርየ ምን ጅነ ንኡሻይ ዲብ ሕድ ለደባለቐ ከሊማት ለለአፈግር አስክ ሻይብ እብ ጸገቱ ትግርኛ እግል ልትሃጌ ፍሩድ ህለ። እሊ እግል ሰላሰ ሰነት ሸዕብየት ለኸድመቱ ሽቅል ነዲፍ ቱ። እሎም እሎም ለእቦም ነሀድግ ለህሌነ ህግየ እሞም ትግራይት ላተ አንፋር ምን አጅል ውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ ወሉቓት ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ፡ ትግራይት እንዴ ተሓርቦ ነብሮ ለህሌክም። እንዴለ ብእስ ኢትርኤ ለመተርአስ ተአዳሌ ለትብል መሰል ጻብጠቶም ህሌት፡፡ ለሉቓት ረስምያት ዐረቢ ወትግርኛ እግል ተአሽቁ እተ ተሐዙ ለህሌክም ኤረትርየ ህዬ እተየ ህሌት ኸበረ ብክም? ኤረትርየ ሰብአ ክም ሐረረየ ወምልክ ሰብአ ክም ገብአት ለሕርያን ናይ ሸዐብ ኤረትርያቱ። እሊ ወቅት እሊ ላኪን ወቅት መሓረበት ትግራይት ወወቅት መጣለበት እብ ሉቓት ረስምያት ወቔር ረስምያት ኢኮን። ትግራይት ህዬ ህግየ ሙጅተመዕ ካምልተ። ዐለት፡ ህሌት ወእግል ተሀሌቱ።

ዲብ እለ እድንየ ብዝሕት ረኤኮ፡ ምነ ዔለ ብርድት ኢሰቴኮ፡ እራደት ከርዐተኒ ከተዐዴኮ፡ ሽንጉል ሚ ልብለ እለ ረኤኮ፡ እሊማ አትሃጌኩኒቱ ከተሃጌኮ።

ቤለ ለሔልያይ፡ እብለ ወእብሎሀ አዜመ ለምን አጅል ውሕደት ሸዐብ ኤረትርየ ወሰበብ ሉቓት ረስምያት አወብነ እት ደስቱር ሰነት 1952 ዐረቢ ወትግርኛ ቤለው እንዴ ትበው እት ተዋሲል እጅትማዒ ልግበእ ወብዕድ ወሳይል ትግራይት ተሓርቦ ለህሌክም፡ እብ ድግማን እበ ሙስጠለሓት ለእንትም ተአስተኽዱሙ፡ “ ትግራይት ኸጥ አሕመርተ”።